ورم كنج دهان را : تسقيه به آب گرم ممزوج به آب بزرقطونا و تضميد به انجير مهرّا با قدرى سير نمايند و چون منفجر گردد ، چرك او را پاك كرده ، برگ عناب را مثل غبار سائيده ، بپاشند . سعال و ضيق النفس را : علامت ، تواتر نفس و باز داشتن دهان و ضعف حركت است هرگاه اين علت از حرارت مزاج يا هوا باشد ، با شدت تعب ميل به آب كند و نبض ، سريع و كف پا گرم مىباشد و آنچه به سبب بخار و دخان باشد ، اين اعراض به او نمىباشد . علاج آن : تسقيهء روغن كنجد با قدرى صمغ عربى و لعاب به دانه و گل ارمنى است . و چون با حرارت لاغرى عارض گردد ، تسقيه به شير الاغ و كتيرا و ماء الشعير با قدرى آب كدو بايد و بر روى اسفناج و برگ بيد و گشنيز و امثال آن خوابانيده و داغ طرفين منسر و پيشانى را كه به چوب مورد كنند ، بسيار نافع دانسته‌اند . و هرگاه از برودت باشد ، علامتش حركت سر و سيلان رطوبات غليظه از دهان است . علاج : تسقيه به شير الاغ كه قدرى سرگين موش در آن حل كرده باشند بايد كرد ، و روغن ترب از مجربات است و حلتيت را بعضى تجويز نموده‌اند . خفقان را : علامت ، تواتر نفس و صداع منخرين و حركت منتهاى عظم زورقى است كه به اندك حركتى اين عوارض محسوس گردد . و تسقيه به گلاب و گل مختوم و لعاب تخم ريحان و آب انجير و گل ارمنى كنند و بر روى برگها و علفهاى سرد بخوابانند و طعمه از زردهء تخم خام و جوجهء پر بر نياورده دهند . گرفتگى آواز را : به دادنِ طبيخ انجير زرد و خطمى و زوفا و عسل كنند . خناق و دشوارى نفس را : اين دوا به غايت نافع است : پوست تخم مرغ پخته را نرم سائيده ، با مويز حبّها كرده بدهند و تسقيه به آب كلمِ بوته دار نمايند و اگر حرارت غالب باشد ، تسقيه به روغن بنفشه و گلاب و آب كاسنى و روغن گل سرخ كنند . امراض حوصله ، كه زهرك عبارت از اوست . تخمه : سبب آن ، كثرت اكل و طعمهء بىوقت و عدم هضم است . علامتش قى كردن و سستى بال و سر و بر خاك غلطيدن و بر نشمين قرار نداشتن و دهان باز كردن و سيلان رطوبات . علاج : گرسنگى و پرواز بيشتر نمودن و طعمه از برنج و ذرت و حبوبات دادن است . و